Kripto para olarak çevirdiğimiz Cryptocurrency kavramı İngilizce’de Cypto (kripto) ve Currency (para birimi) kelimelerinin birleşiminden meydana gelir.
Dijital veya sanal olarak var olan ve kriptografi (şifreleme) ile işlemlerinin güvenliğini sağlayan tüm para birimlerine kripto para denir. Bu para birimlerinin hareketleri merkezi bir otorite tarafından işlenmez veya düzenlenmez. Bunun yerine işlemler merkeziyetsiz bir sistemde doğrulanarak kayıt altına alınır. Bu merkeziyetsiz sistemlere ise blok zincirleri denir.
Kripto paralar bankaların işlem onaylarına ihtiyaç duymayan dijital ödeme sistemleridir. Peer-to-peer (eşler arası) altyapısı ile her kullanıcı istediği noktaya istediği yerden ve istediği zaman ödeme yapabilir veya ödeme alabilir. Fiziksel dünyada kullanılan ve değiş-tokuş edilen kağıt paralar yerine dijital para ödemeleri çevrim içi veritabanlarında kayıt altında tutulur. Herhangi biri bir dijital parayı diğer bir adrese gönderdiğinde bu işlemin kaydı halka açık bir deftere kayıt edilir ve dijital cüzdanlarda saklanır.
Bu dijital para işlemlerinin doğrulanmasında kriptografi kullanıldığı için güvenlidir ve gelişmiş bilgisayar kodları ile oluşturulmuştur. Günümüzde de liderliğini korumaya devam eden dünyadaki ilk dijital para 2009 yılında Satoshi Nakamoto tarafından yaratılan Bitcoin’dir.
Kripto Para Birimleri
Bitcoin’in yaratılışından yıllar sonra ekosistemde binlerce dijital para yer aldı. Bu dijital paraların çoğunluğu gelecek vadetmeyen projeler olsa da aralarında yenilikçi teknolojilere sahip önemli değerler de mevcuttur.
CoinMarketCap verilerine göre (04.11.2022) piyasa değeri en büyük 10 kripto para sırasıyla şöyledir:
- Bitcoin (BTC): 388 milyar dolar
- Ethereum (ETH): 188 milyar dolar
- Tether (USDT): 69 milyar dolar
- BNB (BNB): 53 milyar dolar
- USD Coin (USDC): 42 milyar dolar
- Ripple (XRP): 23 milyar dolar
- Binance USD (BUSD): 22 milyar dolar
- Dogecoin (DOGE): 17 milyar dolar
- Cardano (ADA): 13 milyar dolar
- Solana (SOL): 11 milyar dolar
Bu listenin içerisinde yer alan üç dijital para bazı özelliklerinden dolayı diğerlerinden ayrılır. Tether (USDT), USD Coin (USDC) ve Binance USD (BUSD) Amerikan dolarına 1:1 oranında sabitlenmiş ve “stablecoin” olarak adlandırılan dijital paralardır. Bu stablecoin’ler dijital para piyasasında yer almak isteyen ancak aynı zamanda varlıklarını fiyat hareketliliklerinden korumak isteyen yatırımcılar için güvenli bir liman olarak görülür.
İlk 10 içerisinde yer alan Dogecoin (DOGE) ise gerçek anlamda yenilikçi bir teknoloji sunmayan ve “meme coin” olarak adlandırılan kripto para sınıfının en meşhur üyesi. DOGE, özellikle Elon Musk tarafından sık sık dile getiriliyor ve böylelikle önemli bir piyasa değerine ulaşmış durumdadır.
